Белите гиганти на рускиот Север

Во Русија денес постојат три популации бели мечки, кои условно можат да се наречат: карска, лаптевска и чукотска. Извор: Alamy / Legion Media.

Во Русија денес постојат три популации бели мечки, кои условно можат да се наречат: карска, лаптевска и чукотска. Извор: Alamy / Legion Media.

Најголемиот копнен грабливец е чест гостин на рускиот Краен Север. Русија со целосна забрана за лов се обидува да ја спаси неговата кревка раса која што се повеќе страда поради климатските промени.

Белата мечка (лат. Ursus maritimus) е цицач месојад од семејството на мечките. Типичен жител е на Арктикот, а понекогаш поминува и во континенталната тундра. Најкрупен претставник е не само на семејството на мечките, туку и на сите грабливци. Некои мажјаци се долги и по 3 метри, а тешки се повеќе од 700 килограми. И покрај огромната тежина и очигледната тромавост, белите мечки дури и на копно се брзи и вешти, а во вода слободно нуркаат и можат лесно и долго да пливаат.

Белата мечка има многу силни шепи и големи канџи. Необичното густо и дебело крзно одлично ја штитат од студот и замрзнатата вода. Крзното ѝ го покрива целото тело, бојата на крзното е бела, без нијанси, и не се менува во зависност од годишното време. Кожата на белата мечка е темна, речиси црна, што овозможува топлината максимално да се задржи во телото. Под кожата во текот на две години имаат 3 - 4 сантиметри сало. Во задниот дел од телото, салото може да биде дебело и до 10 сантиметри. Тоа го штити од студот, и воедно служи како складиште на енергија, но и покрај тоа го прави нејзиното тело полесно и овозможува без проблем да се одржува на површината на водата.

Денес постојат три вида бели мечки. Се нарекуваат: карска, лаптевска и чукотска.

Површината која ја опфаќа карскиот вид се водите на Гренландското море со источниот брег на Гренланд, Баренцовото море, западниот дел на Карското море, Шпицбершките острови, островите Земјата на Франц Јосиф и Нова Земја. Лаптевскиот вид е населен на источниот дел од Карското море, Лаптевското море, западниот дел на Источносибирското море, архипелагот на Северната Земја и Новосибирските острови. Чукотскиот вид ја зафаќа површината на источниот дел на Источносибирското море, Чукотското море, северниот дел на Беринговото море, островот Врангел и островот Хералд. 

За разлика од нивните роднини сештојади, белата мечка е грабливец кој постајано лови само крупни животни. Нејзините главни жртви се арктичките фоки. Во ловот на фоки, мечката ја покажува својата неверојатна генијалност и снаодливост: својата жртва ја демне или се прикрадува по мразот и ја лови во водата. Белата мечка како ловец е мошне трпелива: неколку часа може да му се прикрадува на пленот или да лежи покрај дупката во мразот чекајќи ја фоката да се појави и земе воздух.

Според податоците на Светскиот фонд за заштита на природата (WWF) денес во светот има 20 -25 илјади бели мечки. Меѓутоа, во 2050 година нивниот број може да се намали за две третини.

Со силен удар со предната шепа ја убива својата жртва, и со еден потег ја извлекува на мразот. Најчесто го јаде само подкожниот слој од салото, заедно со кожата при што ја симнува со голема леснотија. Но, ако е многу гладна, го јаде и месото на фоката и така одеднаш може да изеде и повеќе од 20 килограми месо. Понекогаш лови и младенчиња од крупните морски цицачи: моржови, белуги и нарвали. На копно се храни со птичји јајца и леминзи. Според тоа во континенталните подрачја и на островите, белите мечки во текот на летото ги јадат плодови од мочуришните малини, а за време на плимата и осеката се хранат со алги, како што се ламинариите и фукусите. По излегувањето од брлогот се хранат со младите фиданки од врба и листови од борагинацеа.

Белата мечка нема своја територија. Повозрасните единки најчесто се осамени. Мнозинството бели мечки не паѓаат во зимски сон, кој е карактеристичен за кафеавите мечки. Во зимски сон обично паѓаат женките кои треба да се окотат, како и старите мажјаци кои на тој начин, најладното доба од годината го поминуваат на сигурно.

Во кафез, белата мечка може да живее повеќе од 30 години, а во дивината животот и е пократок.

Белата мечка се наоѓа на меѓународната Црвена листа и на Црвената листа во Русија.

Денес ловот на белите мечки во Русија е забранет, а во САД, Канада и на Гренлад е ограничен.

На островот Врангел каде белите мечки се размножуваат во исклучително голем број направена е првата забрана, а во 1976 година и државен резерват „Островот Врангел“.

Земјите од Арктичкиот басен во 1973 година направиле договор за зачувување на белите мечки, кој по ратификацијата и стапувањето на сила во 1976 година стана меѓународна правна основа за заштита, проучување и употреба на оваа животинска раса. Овие држави договорот го презедоа како своја обврска за зачувување на белите мечки. Оттогаш строго е забранет ловот на овие животни. Од прописот исклучени се само домородните народи од арктичкиот регион, и дозволено им е да ловат мечки поради зачувување на нивниот традиционален начин на живот.

Според податоците на Светскиот фонд за заштита на природата (WWF) денес во светот има 20 -25 илјади бели мечки. Меѓутоа, во 2050 година нивниот број може да се намали за две третини. Причината за намалување на бројот од расата бели мечки се следните фактори:

1. Нелегален лов. И покрај законските забрани за ловење бели мечки, цената на нивното крзно и други „трофеи“ на црниот пазар е мошне висока.

2. Глобалното затоплување. Според податоците кои ги наведуваат научниците, површината на замрзнатата арктичка прекривка, која е природно живеалиште на белите мечки, во последниве години е намалена за 25%. Меѓутоа специјалистите од WWF сметаат дека тоа се премногу претпазливи и претерано оптимистички проценки и дека во реалност глечерите многу побрзо се топат.

3. Загадување на природните средини во арктичкото подрачје. Морската акваторија и крајбрежните екосистеми загадуваат со пестициди, радионуклиди, издувни гасови, тешки метали, запалливи масла, нафта итн.

Сите права ги задржува „Росијскаја Газета“.