Вршич: руски пат кон словенечкото срце

Премиерот на Русија Дмитриј Медведев (лево) полага венец на руската православна капела на преминот Вршич изградена од руските вени заробеници во текот на I Светска војна.

Премиерот на Русија Дмитриј Медведев (лево) полага венец на руската православна капела на преминот Вршич изградена од руските вени заробеници во текот на I Светска војна.

Екатерина Штукина / ТАСС
Околу малата дрвена црква на планинските падини во северниот дел на Словенија, 1.160 метри над нивото на морето, еден час возење од главниот град на Словенија, Љубљана и околу 20 минути возење од границата со Австрија или со Италија, работниците кон крајот на минатата недела беа зафатени со поставување дрвени платформи за ВИП гостите и со нивно украсување со тенките гранки. Во сабота рускиот претседател Владимир Путин се очекува да допатува тука во официјална посета по повод одбележувањето на 100-годишнината од една прилично мала епизода од Првата светска војна која има симболично значење за руско-словенечките односи.

Во март 1916 година повеќе од 100 руски воени затвореници - дел од повеќе од 10.000 распоредени тука од страна на Австроунгарската команда за изградба на планински пат - загинаа во лавина. Нивните другари изградија руски православен параклис посветен на Св. Владимир до нивните гробови - спомен кој неколку генерации на локалните римокатолички Словенците го сочуваа и покрај менување на границите и политичките режими. Со појавата на независна Словенија и независна Русија на почетокот на деведесеттите години од минатиот век, годишните комеморации на крајот на јули, во пресрет на денот на Свети Владимир, станаа оска околу која  се развиваат не само хуманитарните, туку и политичките и економските односи меѓу двете земји.

Симбол во срцевината на односите

Движечката сила во современата фаза на приказната за Вршич, која кулминира со посетата на Путин, е Саша Гержина - првиот словенечки амбасадор во Русија во периодот од 1993 до 1995, кој, откако се врати во Љубљана, го предводи друштвото Словенија-Русија. Додека неговите соработници беа зафатени со сандаците полни со акредитации за претстојната церемонија - околу 2.500 луѓе ќе дојдат во Вршич во сабота со 60 автобуси - Гержина за Russia Direct раскажа како тој и неговиот руски колега се бореле на почетокот на деведесеттите години од минатиот век со необична задача: како да ги обликувате односите помеѓу двете млади држави?

Сите поранешни југословенски држави се чинеше дека имаат нешто што ги врзува со Русија - или православната христијанска заднина, или историјата на руската поддршка за Србија, или нафтоводи. „Тука, во Словенија, како да немаше ништо“, вели Гержина.

Решението одеднаш дојде со посета на Москва на Саша Славец - градежен бизнисмен од северниот дел на Словенија, чиј татко доброволно во 1930 година почнал да ја одржува Руската Црква и на крајот таа должност преминала на него. „Тој рече: имаме руска црква, а тоа е сочувана од страна на локалното население во текот на повеќе од 80 години без какви било политички или финансиски мотиви. Нашиот руски колега едноставно не поверуваа во тоа и рече дека тоа е феноменално. Во 1993 година, првата руски делегација дојде на чело со Сергеј Глазев, тогашен министер за економски односи со странство, а денес советник на претседателот Путин. Покојниот владика Сергеј ја предводеше руската црковна делегација. Имаше многу луѓе. Бизнисмените, исто така, дојдоа. Сите беа воодушевени. Тоа стана традиција“, се сеќава Гержина. Подоцна, кога Словенија одби да го потпише договорот за пријателство со Русија, стравувајќи дека тоа ќе има негативно влијание врз нејзиниот курс за влез во НАТО и во ЕУ, Гержина го убеди словенечкиот претседател Милан Кучан да присуствува на годишната церемонија, како гест на почит кон Русија. И тоа стана традиција.

Политика, економија и духовност

„Во текот на овие години, го имавме целиот Синод на Руската православна црква, кои доаѓаа еден по еден. Во 2001 година дојде митрополитот Кирил, кој сега е патријарх“, вели Гержина. „Тоа создаде таква рамка за редовни средби, во која политиката покажува почит за граѓанската иницијатива. И тоа ретко се случува“, заклучува тој.

Традицијата на комеморации на Вршич компензира за неуспесите во другите аспекти на руско-словенечките односи. Кога проектот за гасоводот Јужен тек пропадна, Гержина рече дека тој ги убедил владите на Русија и Словенија да го преземат покровителство во текот на трите години до стогодишнината. Како резултат на тоа, во 2014 година, кога по припојувањето на Крим Западот се обиде да ја изолира Русија, Словенија беше единствената земја од ЕУ која го одржа редовниот состанок на меѓувладина комисија со Русија, а во 2015 година премиерот Дмитриј Медведев присуствуваше на церемонијата на Вршич.

„Па, јас би рекол дека посетата на Путин не е изненадувачка. Тоа е логично продолжение на она што ние сме го имале досега“, рече Гержина.

Сите права ги задржува „Росијскаја Газета“.

Повеќе возбудливи стории и видеа на Фејсбук страницата на Russia Beyond-Македонија

Овој веб-сајт користи колачиња. Кликнете овде за да дознаете повеќе.

Прифати колачиња