Зошто во советско време толку добро се живеело на Балтикот

Л. Раскин/Sputnik
Латвија, Естонија и Литванија беа меѓу најпривилегираните од вкупно 16 републики на Советскиот Сојуз. Ги нарекувале Советска Европа и наше странство, Балтикот бил своевиден излог на огромната земја.

„Излог“ на Советскиот Сојуз

Територијата на Балтикот со латвиски, литвански и естонскки жители секогаш имала посебен статус, како во составот на Руската империја, така и во Советскиот Сојуз. Властите се труделе да ги уважат историските и економските особености на овој „европски“ регион, кој толку многу се разликувал од остатокот на земјата.

Латвиска ССР. На улица во центарот на Рига.
На приморје. Естонското летувалиште Пјарну.
Улицата Каварију. Модерна девојка.

За развојот на советските балтички републики биле издвојувани големи финансиски средства, додека на спроведувањето радикални економски реформи се приоѓало мошне внимателно.

Естонска ССР. Пивницата „Стариот Томас“ (Вана Тоомас) во Талин.

На крајот животниот стандард на советските Латвија, Естонија и Литванија бил значително поголем од мнозинството републики во СССР, платите биле двократно или трократно повисоки, а кусокот од стока, како што е облека и други работи, многу помал.

Сесојузно лекувалиште

Јурмала, 1984. Туристи на градска плажа.
Јурмала, 1975. Туристи на градска плажа.
Јурмала, 1983. Туристи во летно кафуле.
Јурмала. Јуни 1983. Туристи на плажа на лекувалиштето „Ришко приморје“.
Паланга. 13 август 1986 година. Граѓани на одмор на брегот на морето.

Милиони советски граѓани од целата земјата доаѓале секоја година на одмор на Балтичкото приморје во најдобрите одморалишта на латвиската Јурмала и на литванската Паланга. Во естонското летувалиште Пјарну било отворено специјално одморалиште за советските космонаути.

„Советско странство“

1978 година. Фотографот Виктор Рујкович ја снима панорамата на градот. Кулата на Домската катедрала, зад неа Мостот преку реката Даугава.
Татко си синот на видиковец во Талин.
Архитектурата на стариот Вилнус. Снимено: 1 мај 1970 – 31 август 1976. Црквата на Света Тереза на улицата Аушрос Варту.

Со оглед на тоа дека само мал процент од жителите на Советскиот Сојуз можел да отпатува надвор од земјата, Балтикот станал замена за недостижната Европа, своевидно „странство“. Тука туристите ги откривале целосно непознатите германска, шведска или литванска архитектура, талкале по тесните улици на Рига, на Вилнус и на Талин, уживале во посетата на расфрлените замоци во западноевропски стил.

Поглед на Стариот град од видиковец. Талин, Естонија
Централниот плоштад со градска куќа во Талин.
Кулите на Тракајскоиот замок, 1983, Литванска ССР. Тракај. Кули на средновековниот Тракајски замок.
Тракајски замок. Снимено: 1965-1969. Замокот го подигнал Кејстут во седумдесеттите години од четиринаесеттиот век на брегот на езерото Галва (или Тракајско езеро). Бил урнат во периодот 1382-1383 и повторно изграден кон крајот на владеењето на Витолд. Изградбата е завршена во 1409 година.

Кога на советските режисери им било потребно да го доловат животот во странство снимале токму во балтичките републики. Така куќата на улицата Бејкет во која живеел советскиот Шерлок Холмс (еден од најдобрите што се појавиле на филмското платно) е снимена во Рига.

Индустриски центар на земјата

Латвиска ССР. Ришката фабрика за производство на автомобили (РАФ). Група водечки стручњаци која била вклучена во осмислувањето на возилата за Олимпијадата во 1980 година.
Фабриката на Работничкото црвено знаме за производство на компјутерски машини В.И. Ленин во Вилнус
Фабриката за производство на багери во Талин. Багери за копање ровови и за поставување дренажи на полигонот за готови производи.
ВИЛНУС,1978 година. Инспектор за проверка на квалитетот Т. Алексејунене ги контролира готовите производи.
КАУНАС, ЛИТВАНСКА ССР, СССР. 1 јуни 1977 година. Работници во еден од погоните во Комбинатот за производство на вештачки влакна „Педесетгодишнина на Октомври“.

Балтичкиот регион во советско време бил еден од главните индустриски центри во земјата, а определени фабрики биле далеку над регионалниот просек и станале претпријатија од сесојузен ранг. Ришката фабрика за електротехника и електроника ВЕФ, да кажеме, ја снабдувала целата земја, а фабриката за стакло во градот Ливани била една од најголемите во СССР.

Западна порта на СССР

Уметници на ришкото пристаниште.
Естонска ССР. Патничко пристаниште во Талин.
Товарно морско пристаниште во Талин.
Уморското трговско пристаниште во Талин.

Токму пристаништата во балтичките републики (а не во Ленинград или во Калининград) се сметале за главна западна поморска порта на земјата низ која на патот кон Европа одел главниот тек на советската стока. Токму оттаму определени среќници тргнувале на крстосување по Балтичкото, Северното и Средоземното море.

Поддршка на националната култура

Литванскиот ансамбл на песни и танци Летува
Учесници на фолклорниот фестивал на песни и танци.
Девојче во национална латвиска носија на кејот во Рига.

Еповите на балтичките народи, класичните дела на латвиската, на летонската и на естонската книжевност и, секако, идеолошките исправни романи на советските писатели од Балтичкиот регион масовно се преведувале на руски јазик, се печателе во стотици илјади примероци и стасувале во сите библиотеки и книжарници на Советскиот Сојуз од Калининград до Владивосток.

Мешовит женски хор во текот на настапот на Фестивалот на песната. Музички амфитеатар во Талин.
Републички фестивал на песни и танци.
1974 година. Членови на ансамблот на народни танци и песни на Вилнускиот државен универзитет.

Големи музички фестивали со илјадници учесници облечени во национални носии се одржувале на Балтикот уште од крајот на 19 век. Во советската епоха оваа традиција не била заборавена, ниту запоставена. Напротив, за нивното одржување биле градени големи концертни сали и бини. Властите, меѓутоа, се труделе нивното одржување да го поврзат со комунистичките празници, како што е на пример денот на раѓањето на Ленин или годишнината на Револуцијата.

Советска архитектура во Балтичкиот регион

Монтери за работа на височина, ученици од ПТУ № 13. Рига
Осумдесеттите години од минатиот век. Кула Гедимин.
Мост преку реката Даугава.
Хотел „Клајпеда“, 1985, Литванска ССР. Клајпеда. Новиот хотел „Клајпеда“ на плоштадот В.И.Ленин.
Населбата Лаздинај во Вилнус, 1985 година Литванска ССР.
Грaд Рига, 1975 година. Поглед на железничкиот плоштад.
Одморалиштето „Пушинас“ во Друскининкај, 1986 година, Литванска ССР.

Во балтичкиот регион, како всушност и во остатокот од земјата, во времето на постоењето на СССР пред сè биле градени типски блокови станбени згради. И покрај тоа во градовите никнувале и вистински ремек-дела на советската архитектура која не само што не го загрозувала изгледот на средновековните градови, ами и складно ги надополнувале. Така, еден од симболите на Рига станал една од сталиновите облакодери, зградата на Академијата на науките на Латвија која во 2003 година Советот на Европа ја препозна како оригинален споменик на архитектурата од средината на дваесеттиот век и дел од културното наследство кој е заслужен да биде маркиран со знаме.

А, како се живеело?

Космест млад морнар
Во студентскиот дом на Тартускиот универзитет
Инспекторот на сообраќајната Ера Кузнецова со ќерката.
Кујна на жител на Латвиската ССР.
Девојче во Вилнус
Вилнус. 1 јуни 1987 година. Обележување на Денот на сеќавањата.
Продавач на сè и сешто,
Oџачари на покрив од зграда.

При користење на материјалите на Russia Beyond задолжителен е хиперлинк до изворот од кој е преземен материјалот.

Повеќе возбудливи стории и видеа на Фејсбук страницата на Russia Beyond-Македонија

Овој веб-сајт користи колачиња. Кликнете овде за да дознаете повеќе.

Прифати колачиња